Over de toekomst van energie

Door J. Keuskamp

Veel mensen zijn zich er instinctief van bewust dat er iets aan het veranderen is op aarde. Wijzigingen in het weerbeeld en veranderingen in de conditie van het milieu zijn een dagelijks terugkerend gespreksonderwerp. Maar we realiseren ons ook dat onze persoonlijke meningen en gevoelens niets oplossen. Er is iets nodig van een andere orde, iets als een nieuwe wereldcultuur. Sommige mensen, door hun werk en ervaring nauw betrokken bij deze problematiek, hebben een diep besef dat voor een ommekeer ten goede een fundamenteel andere benadering noodzakelijk is.

Alexander Wöstmann, de Nederlandse oprichter van Alexander’s Gas & Oil Connections, maakt zich toenemend bezorgd over de wijze waarop wij mensen hulpbronnen van de aarde in hoog tempo opsoupeert. Hij heeft een succesvolle website opgezet die informatie verschaft aan de wereldwijde energie-industrie. Groeiende belangstelling voor ‘Peak Oil’ bracht hem ertoe over dit onderwerp in 2004 de eerste wereldwijde conferentie te organiseren. ‘Peak Oil’ is de naam voor een situatie waarin te verwachten valt dat de vraag naar energie, met name olie, het aanbod zal overtreffen. Dat zal overal het dagelijks leven in bijna al z’n facetten aantasten.

Olie, gas en energie industrie zijn het onontbeerlijke levenssap van het merendeel der economieën. De toename van de economische ontwikkeling over de hele wereld betekent groei van de vraag naar energie, wat z’n weerslag heeft op de prijs en beschikbaarheid. In de afgelopen 150 jaar is een triljoen vaten olie verbruikt. Het volgende triljoen zal moeilijker zijn te winnen en veel sneller zijn opgebruikt. De feiten zijn met elkaar in tegenstelling omdat de vraag naar energie voortdurend toeneemt en de reservevoorraad afneemt. Zo groeit het autogebruik en de uitstoot van broeikasgassen, doch de buffercapaciteit van het milieu vermindert.

Binnen enkele tientallen jaren is de olie op en gezien de te verwachten groei van economieën als China, India en Brazilië zal de aarde tegen die tijd ook door haar voorraden elementaire grondstoffen zoals een groot aantal metalen en – bovenal - schoon water heen zijn geraakt. De komende 25 jaar zullen de eerste ernstige tekorten ontstaan. Bovendien leidt de huidige weg van extreme industrialisatie tot implosie. Als dan door veranderingen in de waterstand van oceanen belangrijke zeewegen onbruikbaar worden, stort het hele systeem in en komen wereldwijd steden zonder voedsel te zitten daar ze afhankelijk zijn van aanvoer overzee. Als we een schatting maken van alle toekomstig te ontginnen en verwerken energie en materialen, zal dat voor de aarde bijkans ondraaglijk worden. Dan nog zullen wereldwijd voorraden na 10 jaar op zijn. Daar bovenop komen nog kwesties van milieu en klimaatsverandering die met toenemende industrialisatie gepaard gaan.

Dat zijn bekende zaken, toch zijn er weinig mensen die dit bij elkaar optellen. We staan oog in oog met een onbekende situatie: de overgang van het koolwaterstoftijdperk naar het post-koolwaterstoftijdperk. Dit vraagt fundamentele veranderingen in de manier waarop de maatschappij werkt en dat kost tijd. Om de opbouw van een samenleving te veranderen heeft men tientallen jaren nodig; daarom is het van vitaal belang de mensheid daarvan nu bewust te maken met de urgentie die daarbij geboden is.

Ook op een ander niveau maakt de wereld dramatische geopolitieke veranderingen door. Er is overal een warwinkel van bewegingen waar te nemen. India en China zijn sinds eind ‘04 in hoog tempo over de hele wereld aan het netwerken. Er worden verbindingen gelegd tussen groepen en naties die tot voor kort niet bestonden. Dat leidt tot nieuwe situaties en noodzaakt ons met open vizier over een lange termijn wereldenergiebeleid na te denken.

Peak Oil is controversieel en emotioneel beladen. De verschillende standpunten worden vertegenwoordigd door tegengestelde kampen: enerzijds ‘alarmisten’ [Alarmists] die verwachten dat het energietekort voor de deur staat, gepaard gaand met een toename van rampen die alle levensgebieden op aarde zal treffen, anderzijds ‘economen van de platte aarde’ [Flat Earth Economists] die beweren dat ‘technologie ons zal redden’. Twee partijen die niet bepaald hun best doen met elkaar een dialoog aan te gaan. Wöstmann organiseerde de conferentie met de bedoeling een denktank te vormen die nieuwe wegen van creatief denken mogelijk maakt, met als uitgangspunt het zoeken naar nieuwe inzichten.‘Wat mij motiveert met deze specialisten bij elkaar te komen is te kijken of denkbeelden die we hebben over wat ‘ontwikkeling’ inhoudt, veranderd moeten worden. Wellicht komen we tot een ander concept over menselijke ontwikkeling, waarin leven in luxe minder prominent is. Als we in onze wereldgemeenschap anders gaan denken is het misschien mogelijk de toekomstige pijn te verminderen door nu bepaalde veranderingen te bewerkstelligen die de spanning op de aarde verminderen. Mijn hoop is dat als bepaalde economieën zich verantwoordelijker gaan gedragen, andere zullen volgen, onder druk of door inzicht. De huidige weg toont aan dat een ander paradigma nodig is, gebaseerd op nieuwe denk- en waarnemingsvormen met betrekking tot vragen als: “wat zijn principes waarop een nieuwe maatschap­pij geba­seerd moet zijn?” Het energieprobleem maakt deel uit van een veel groter concept en we zijn vastbesloten te kijken wat er mogelijk is.’

Vertegenwoordigers van beide groepen werden uitgenodigd tezamen met klimaatdeskundigen; 34 mensen uit hoge echelons van gas- en olieindustrie, universiteiten en regeringen uit 14 landen antwoordden positief op de uitnodiging [note 1]. Het seminar was gebaseerd op een aantal techno­lo­gieën, ontwikkeld in het Template Netwerk. Wöstmann, zo’n 20 jaar actief in het Template Netwerk in Duitsland, zegt hierover: ’Het onderwerp vroeg om een specifieke opzet, want alleen door ons denken op een hoger plan te brengen zijn we in staat tegenstellingen te overstijgen. Door bij het behandelen van dit uiterst belangrijke onderwerp gebruik te maken van Template technologie kan een ander bewustzijn wakker gemaakt worden, waarin ons denken niet beheerst wordt door geld en politiek, zoals nu het geval is. Dat heeft een speciale omstandigheid nodig, een open, neutrale omgeving waarin ieder zich veilig voelt en vrij om te spreken. Een wezenlijk ingrediënt is samenwerking met een team dat tijdens de groepsprocessen zorgdraagt voor de atmosfeer en het welzijn van de deelnemers, ter ondersteuning van het werken met specifiek ontworpen methoden en technieken.’ Samen met een team van advi­seurs, medewerkers en waar­nemers [note 2] maakte Wöstmann dit seminar tot een opmerkelijke gebeurtenis.

Wat maakte deze conferentie nu zo speciaal? Er waren uitnemende sprekers, die de verschillende kanten van het denken over Peak Oil belichtten en het daarmee uit de controverse haalden. Het benaderde Peak Oil als deel van een groter panorama en schiep een bijzondere omstandigheid waarin het beste van iedereen tevoorschijn kwam. Hiertoe werd de methode van de ‘Vijf Intelligenties’ toegepast die zich toelegt op het stellen van de juiste vragen.

Over die methode zegt trainer B. Frenkel2: ‘de kern van het concept is het creëren van een plasmastaat; dit is een staat waarin zich elementen kunnen vormen. In de menselijke intelligentie is het een staat waarin alles zich kan vormen door het vinden van de juiste vragen. Intelligentie gezien als het onderkennen van wat nodig is en ernaar handelen. Het gaat hierin over oorspronkelijkheid en creativiteit en het betreden van geheel nieuwe gebieden, zoals Gandhi en Einstein deden. Het heeft niets van doen met ‘een groot brein hebben’, het werkt via verschillende systemen in de mens. Zo is er een Schotse vissersjongen die water kan ruiken. Hij is daardoor over vis intelligenter dan goed opgeleide mensen. Intelligentie kan veranderen, groeien en nieuwe hersencellen activeren door in een versterkte plasmatoestand te verkeren. Hier komt de noodzaak van een speciale ecologie naar voren, die zorgt voor een omstandigheid waarin zo’n plasmastaat ontstaat, waardoor nieuwe intelligentie gestalte krijgt, vooropgesteld dat mensen open staan voor nieuw leren. Het vraagt een atmosfeer van respect en menselijkheid die maakt dat je je openstelt in plaats van je terug te trekken op bekend terrein, hetgeen van nature dualistisch (goed/niet goed, actie/reactie) is en dan werkt als materie en antimaterie. Waar we naar op zoek zijn is de ‘derde vector’, een neutrale staat die dit dualisme kan oplossen. Hierbij werken we met het model van 5 Intelligenties dat we een kleurencode hebben gegeven. Dit model van 5 Intelligenties zou de derde vector kunnen zijn; het verschaft platforms op een hoger niveau, die tot nieuw intuïtief denken leiden.

Het begint met Wit, cognitieve intelligentie. Het witte ‘pakhuis’ bergt alle andere intelligenties in zich. Het is verbale intelligentie, feiten, onpartijdigheid, een archiefkast. Rood is het actieve doen. Het zorgt voor kennistoepassing, experimenteert, probeert alles, zoekt redenen om te doen. Het is de motor, is praktische intelligentie. In blauw kijk je naar grenzen, regels en regelingen, nauwgezetheid, naar wat je niét moet doen, naar levensprincipes en persoonlijke normen. Thomas More is een goed voorbeeld. In geel komen sociale interacties tot leven, het feit dat er behalve jijzelf nog meer mensen zijn, je familie, je stam; wereldwijde belangen, het besef deel uit te maken van een groter geheel met een grotere visie; het is de intelligentie die je als team laat werken, het begrijpen van gevoel en moreel. Het is visionaire intelligentie. In groen bereiken we het platform van nieuwe, scheppende intelligentie, vernieuwingen, vrij denken. Groene energie is waar veel mensen naar op zoek zijn; het is veelzijdig en oorspronkelijk, vaak simpel en bijna kinderlijk in z’n vindingrijkheid.

In een goed debat worden vragen geopperd, niet beantwoord. Dat veroorzaakt een staat van leergierigheid die talrijke intelligenties aantrekt, die kunnen landen in en beantwoord worden door de menselijke attributen, eerst op het niveau van bewustwording, dan verder naar het niveau van de kennisdimensie en tenslotte in een daadwerkelijke ervaring; van daaruit kan het verder onderzocht en geconsolideerd worden.’

Gedurende de conferentie waren de zitplaatsen opgesteld in een pentagramvorm, elke rij kreeg een der 5 kleuren van de 5 intelligenties. In de loop van de conferentie doorliep iedereen alle kleuren. Op het eind van de eerst dag raakten de deelnemers meer ontspannen en begonnen ze er echt plezier in te krijgen. ‘Dit was een grote aanmoediging en een bijzondere manier van samenwerken. Het Chinese symbool voor ‘crisis’ is tevens het symbool voor ‘kans’. Dat kenmerkt de hier aanwezige esprit’, reflecteerde E. van Aaken [note 3]. Er werden 5 groepen gevormd met elk een eigen kleur van het pentagram. Na onderlinge discussie brachten alle groepen naar voren wat in hun kleur de belangrijkste vraagstelling was geweest. Elke groepsvraag werd gepresenteerd in de vorm van een klein levensdrama. Het resultaat was theaterstukjes die lieten zien dat de deelnemers duidelijk het besef hadden gekregen dat er veel meer op het spel staat dan Peak Oil. Eén theatertje beeldde een boer met zijn ploeg uit, daarmee de mogelijkheid suggererend dat het leven in het post-koolwaterstoftijdperk wel eens makkelijker en minder stressvol zou kunnen zijn. Deelnemers onderkenden dat we in feite slechts één energiebron hebben, de zon, dat we moeten leren leven van de rente van ons kapitaal en niet van het kapitaal zelf.

Met name de vraagstelling van de gele en de groene groep riep een sterke emotie op: het besef dat we één menselijk ras zijn, op één planeet, was tastbaar voor iedereen aanwezig. Dat is ongebruikelijk in een conferentie waar zulke gecompliceerde en potentieel conflicterende onderwerpen aan de orde zijn. Het leek of er een gevoel van opluchting aanwezig was, dat het nu eindelijk mogelijk was om over die onderwerpen te spreken. De vraagstukken worden nu in de afzonderlijke landen opnieuw opgenomen voor verder onderzoek en proces.

De reacties gaven blijk van een verdieping en blikverruiming bij de deelnemers die hen daarvoor ontbrak. Eén der sprekers reflecteerde: ‘of de piek nu wel of niet al op z’n hoogtepunt is aangekomen, is niet de kern van de zaak. Het gaat erom of duurzame ontwikkeling voor de mensheid haalbaar is.’ Uit de Indiase delegatie [note 4] kwam de reflectie: ‘Het resultaat is de bundeling van kennis en een gemeenschappelijk optimisme dat menselijke intelligentie met z’n onbeperkte creativiteit elke hinderpaal, door de dreigende energiecrisis opgeworpen, uit de weg kan ruimen en oplossingen kan vinden om de kwaliteit van het bestaan voor de huidige en komende generaties te verbeteren. Dit is de boodschap die ik, thuis gekomen, zal doorgeven.’ Een ander vertelde dat hij was gekomen omdat hij meer over Peak Oil wilde weten. Nu zag hij in dat dit slechts een tijdelijk probleem is: het grotere probleem is dat we over 50 jaar zonder energiebronnen zitten. Weer iemand anders vertelde dat hij honderden conferenties achter de rug had en de hier toegepaste methode veroorzaakte een plotselinge kettingreactie die alle kennis die hij tot dusver had verzameld in hem integreerde. Dat gaf hem een totaal andere kijk op waar hij zich mee bezighield met totaal andere gevoelens. Zijn waarneming was toegenomen door de werking van zijn 5 intelligenties.

Tot besluit: Het feit dat talrijke individuen zoeken naar een betere wereld, naar een wereldburgerschap met meer hoop voor allen, geeft voedsel aan inspirerende gedachten over een fundamentele lange termijn verandering. De beschikbaarheid van een methodologie zoals door de Template geïntroduceerd, ondersteunt die gedachten en wensen. Wat er in slechts 2 dagen mogelijk bleek door menging van deze methodologie met de daarbijbehorende coderingen schept verwachtingen voor mensen die zoeken naar manieren om beter te doen wat ze al doen voor het welzijn van het geheel.

Het succes van de eerste bijeenkomst leidde tot de tweede bijeenkomst in India in januari 2005. De volgende wereldwijde conferentie vindt plaats in Koblenz van 10 t/m 12 oktober 2005 onder de titel: ‘Op weg naar de grondslagen van een lange termijn energiebeleid.’

Wöstmann: ‘De achterliggende motieven zijn voor mij visioenen: wetend wat er staat te gebeuren als we niets doe en wetend wat er kán gebeuren als we er in slagen om iets geheel anders op poten te zetten. Ik word voortgestuwd door de hoop dat er iets tot ons bewustzijn begint door te dringen. En als dat besef, wat nu nog ontbreekt, eenmaal doorbreekt, ga je allerlei soorten signalen zien die dat besef versterken en die op hun beurt weer inspiratie zijn voor velerlei nieuwe ideeën; want dan is dat nieuwe niveau van waarneming plotseling wél aanwezig in de wereld. De conferentie heeft optimisme veroorzaakt, geloof en een groeiende overtuiging dat er een verandering móét komen, omwille van het goede in de wereld. Ik geloof dat het gedaan kan worden en dat wij degenen zijn die het moeten doen.’



note 1: o.a. Dr. Campbell, ASPO, Dr. Bourdaire, Dir. Wereldenergieraad, Dr. Chew, Vice Pres. IHS Energy, Prof. Rahmstorf, Univ. Potsdam, Prof. Dos Santos, Univ. Sao Paolo, Dhr. Vazhayilpathrose, Ministerie Petroleum & Gas, Dhr. Behuria, CEO India Oil Corp. [terug]

note 2: B. Frenkel, trainer Israel Plasmateam, R. Donovan & I. Stocksiefen & B. Singer, adviseurs groepsprocessen, J. van Schaik, ecologieverzorging/elektrische waarneming, P. Moldovany, techniek/muziek. [terug]

note 3: E. von Aaken, Human Resource Advisor. [terug]

note 4: S. Vijayaraghavan, Ministerie Petroleum en Gas. [terug]

top of page
Copyright 2001-2019 De Template Stichting, alle rechten voorbehouden.

Deze pagina is geprint d.d. donderdag, 19 september 2019
van http://templatenetwork.org/topaz/13/nl/10.html

Uw aanmeldingen, brieven, vragen en adreswijzigingen kunt u sturen naar:

Template Stichting
T.a.v. Topaz
Wassenaarseweg 75/210
2223 LA  KATWIJK (ZH)
 
Telefoon: 071 - 514 0152
Telefax: 071 - 514 4382
E-mail: topaz@template.nl
Website: www.template.nl